លោក ផេហ្សេសខ្យាន អះអាងថា អ៊ីរ៉ង់លែងជឿជាក់លើការចរចាជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនទៀតហើយ
ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់លោក ម៉ាស៊ូត ផេហ្សេសខ្យាន (Masoud Pezeshkian) បាននិយាយថា ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់លែងមានទំនុកចិត្តលើការចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកទៀតហើយ បន្ទាប់ពីការចរចាប៉ុន្មានលើកកន្លងមក បានត្រឹមតែទទួលរងការវាយប្រហារ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មប៉ុណ្ណោះ ខណៈក្រុងតេហេរ៉ង់កំពុងរង់ចាំការឆ្លើយតបចំពោះសំណើថ្មីបំផុតរបស់ខ្លួន ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់បណ្តាញព័ត៌មានអាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ានៅថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦។
លោក ផេហ្សេសខ្យាន បានប្រាប់បណ្តាញព័ត៌មានអាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសកាតា តាមរយៈបទសម្ភាសន៍មួយដែលចាក់ផ្សាយកាលពីថ្ងៃសៅរ៍នេះ ថា អ៊ីរ៉ង់គ្មានទំនុកចិត្តលើភាគីអាមេរិកទេ ហើយក៏មិនដឹងថា តើត្រូវប្រើមូលដ្ឋានអ្វី ដើម្បីសម្រេចបានការយោគយល់គ្នាជាមួយអាមេរិកនោះដែរ។
លោក ផេហ្សេសខ្យាន និងលោក អាប់បាស អារ៉ាកជី (Abbas Araghchi) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ បានធ្វើដំណើរទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅសប្តាហ៍នេះ ដើម្បីចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់មេដឹកនាំពិភពលោកនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយបានស្នើឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដើម្បីបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ព័ន្ធភាព អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាការបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូសឡើងវិញក្នុងរយៈពេល ៧ថ្ងៃ។
គួររំលឹកថា លោក អារ៉ាកជី បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃសុក្រថា ជំហានដំបូងៗនឹងប្រើពេលពី ៤ ទៅ ៥ថ្ងៃ ហើយច្រកសមុទ្រហ័រមូសនឹងបើកដំណើរការឡើងវិញនៅថ្ងៃទី៦ ដោយឡែកនៅថ្ងៃទី៧ គឺចាប់ផ្តើមការចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយលើចំណុចនានា ដែលបានឯកភាពគ្នាទៅវិញទៅមក។
បើតាមផែនការនេះ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននឹងលុបចោលការបិទខ្ទប់ផ្លូវទឹកនៅតាមកំពង់ផែរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដកទណ្ឌកម្មលើការលក់ប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ បញ្ឈប់ការបង្កកមូលនិធិ ដែលមានទឹកប្រាក់ប្រមាណ ១២ពាន់លានដុល្លារ និងគោរពបទឈប់បាញ់នៅក្នុងតំបន់ រួមទាំងប្រទេសលីបង់ និងយេម៉ែនផងដែរ។
ជាការឆ្លើយតបវិញ អ៊ីរ៉ង់នឹងបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូសឡើងវិញ ដែលជាច្រកសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនប្រេង និងឧស្ម័ន ដែលមានចំណែកប្រមាណមួយភាគប្រាំនៃបរិមាណជួញដូរទូទាំងពិភពលោកមុនពេលមានសង្គ្រាម ហើយក៏ជាចំណុចសំខាន់ ដែលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ប្រើប្រាស់ ដើម្បីបង្កើតឥទ្ធិពល ឬអំណាចចរចារបស់ខ្លួនផងដែរ។
ជុំវិញបញ្ហានេះដែរ ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់លោក ផេហ្សេសខ្យាន បានប្រាប់បណ្តាញព័ត៌មានអាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ាថា ប្រទេសកាតា និងប៉ាគីស្ថាន ដែលដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល កំពុងបញ្ជូនសាររបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅកាន់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ការចរចានេះ គឺផ្អែកលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) ដែលភាគីទាំងពីរបានសម្រេចកាលពីខែមិថុនា ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវតែបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់អំពីជំហររបស់ខ្លួនលើកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ ដែលបានផុតសុពលភាពកាលពីខែមុន។
គួររំលឹកថា សង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈឹមបូព៌ាបានចាប់ផ្តើមកាលពីចុងខែកុម្ភៈ នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលបានសម្លាប់មេដឹកនាំកំពូលលោក អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេនី (Ayatollah Ali Khamenei) របស់អ៊ីរ៉ង់។
ជុំវិភាពចម្រូងចម្រាសនេះ លោក ផេហ្សេសខ្យាន ក៏បានបដិសេធផងដែរថា អ៊ីរ៉ង់មិនមែនជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូសនោះទេ ដោយលោកបានបន្ទោសថា សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាអ្នកបិទផ្លូវទាំងនោះមុន។ លោកបានចាត់ទុកការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូសថា ជាប្រតិកម្មបែបធម្មជាតិមួយ នៅពេលដែលផ្លូវធ្វើដំណើររបស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិបត្តិអាចត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈការចរចា ជាជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំង ហើយថា ផ្លូវទឹកនោះនឹងបើកដំណើរការឡើងវិញសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនពាណិជ្ជកម្ម ប្រសិនបើការចរចានាំទៅរកការបញ្ចប់សង្គ្រាម។
ជាងនេះទៅទៀត លោកបានហៅសហរដ្ឋអាមេរិកថា ជាអ្នកឈ្លានពាននៅក្នុងជម្លោះនេះ ដោយអះអាងថា អ៊ីរ៉ង់ “មិនបានវាយប្រហារប្រទេសណាមួយឡើយក្នុងរយៈពេល២០០ឆ្នាំមកនេះ” ។ លោកបន្ថែមទៀតថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានអូសប្រទេសក្នុងតំបន់ឱ្យចូលក្នុងសង្រ្គាមនេះ ដោយជឿថា ប្រព័ន្ធដឹកនាំរបស់អ៊ីរ៉ង់ “នឹងដួលរលំក្នុងរយៈពេលត្រឹមប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ” ។
មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់រូបនេះ អះអាងបន្តទៀតថា អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់ដែនអាកាសនៃបណ្តាប្រទេសឥស្លាមមួយចំនួន ដើម្បីវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ ហើយអ៊ីរ៉ង់បានកំណត់គោលដៅលើមូលដ្ឋាន ដែលកងកម្លាំងអាមេរិកប្រើប្រាស់នៅក្នុងតំបន់ ដោយសារប្រតិបត្តិការប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់ធ្វើឡើងចេញពីមូលដ្ឋានទាំងនោះ។
លោកថា ទីក្រុងតេហេរ៉ង់មិនបានធ្វើអ្វី ក្រៅពីក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិនោះទេ ហើយខ្លួនគ្រាន់តែឆ្លើយតបនៅពេលដែលភាគីផ្សេងទៀតរំលោភលើច្បាប់ទាំងនោះប៉ុណ្ណោះ។
មេដឹកនាំរូបនេះ ក៏បានភ្ជាប់ការដាក់ទណ្ឌកម្មលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ទៅនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលអ៊ីស្រាអែលបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងសង្គ្រាមប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងជនជាតិប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់ហ្គាហ្សាផងដែរ៕
ប្រែសម្រួលអត្ថបទដោយ៖ លោក អ៊ួច សូនី