រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ អនុម័តយល់ព្រមលក់យន្តហោះចម្បាំង F-35 ទៅឱ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត
រដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានស្នើទៅកាន់សមាជិកសភាឱ្យអនុម័តលក់យន្តហោះចម្បាំង F-35 ចំនួន ៤៨ គ្រឿងទៅឱ្យប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ក្នុងតម្លៃប្រមាណ ២៤,៣ ពាន់លានដុល្លារ។ នេះបើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់បណ្តាញព័ត៌មានអាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។
ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានឱ្យដឹងតាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា ការលក់ដែលបានស្នើឡើងនេះ នឹងគាំទ្រដល់គោលនយោបាយការបរទេស និងសន្តិសុខជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈការពង្រឹងសន្តិសុខរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់មួយ ដែលមិនមែនជាសមាជិកអង្គការណាតូ (NATO) ហើយដែលដើរតួនាទីជាកម្លាំងជំរុញស្ថិរភាពនយោបាយ និងវឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រ។
រដ្ឋបាលអាមេរិក បានលើកឡើងថា ការលក់យន្តហោះចម្បាំងទាំងនេះ ជាយន្តហោះចម្បាំងទំនើបបំផុតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងមិនផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពយោធានៅក្នុងតំបន់នោះទេ ហើយការធ្វើបែបនេះ គឺស្របទៅនឹងគោលនយោបាយដ៏យូរអង្វែងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានកំណត់ថា អ៊ីស្រាអែលត្រូវតែមានឧត្តមភាពផ្នែកយោធាលើគូប្រជែងដែលមានសក្តានុពលនៅក្នុងតំបន់។
សេចក្តីប្រកាសនេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ូទី (Houthis) នៅក្នុងប្រទេសយេម៉ែនបានអះអាងកាលពីថ្ងៃពុធថា ពួកគេបានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះចម្បាំង F-15 របស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតមួយគ្រឿង នៅក្រុងម៉ារីប (Marib) ជាទីក្រុងសំខាន់មួយនៅក្នុងការវាយប្រហាររបស់ពួកគេ ប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលយេម៉ែន ដែលគាំទ្រដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនេះ បានចេញផ្សាយវីដេអូដែលបង្ហាញពីក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធនៅក្នុងទីក្រុងមួយ កំពុងឈរនៅពីមុខបំណែកដែលកំពុងឆេះនៃអ្វីដែលគេមើលទៅដូចជា យន្តហោះចម្បាំង F-15 ផលិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានសញ្ញាសម្គាល់របស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
ក្រុមហ៊ូទី អះអាងថា យន្តហោះនោះត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់ដោយប្រើមីស៊ីលពីដីទៅអាកាសដែលផលិតក្នុងស្រុក។ ការណ៍នេះនឹងបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយនៃសមត្ថភាពរបស់ក្រុមនេះក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមក្នុងតំបន់។
រហូតមកដល់ពេលនេះ កងទ័ពអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត មានប្រៀបផ្នែកដែនអាកាសក្នុងកម្រិតមួយដ៏ល្អប្រសើរ នៅក្នុងប្រទេសយេម៉ែន ហើយបានពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសនៅក្នុងប្រទេសជិតខាងមួយនេះ។
ការប្រយុទ្ធគ្នាដ៏ខ្លាំងក្លារវាងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងក្រុមហ៊ូទី ត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៥នាក់ ក្នុងនោះមានកុមារ ៣នាក់ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។
អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បរាជ័យក្នុងការព្យាយាមធ្វើឱ្យទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនដើរតួនាទីដោយផ្ទាល់បន្ថែមទៀត នៅក្នុងជម្លោះរវាងព្រះរាជាណាចក្រនេះ និងកងកម្លាំងហ៊ូទី។ សហរដ្ឋអាមេរិក បានបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងមិនចូលរួមអន្តរាគមន៍ដោយផ្ទាល់នៅក្នុងជម្លោះរវាងក្រុមហ៊ូទី ដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងកងកម្លាំងរដ្ឋាភិបាលយេម៉ែន ដែលគាំទ្រដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនោះទេ។
ជុំវិញបញ្ហានេះដែរ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ក៏មានការព្រួយបារម្ភផងដែរអំពីលទ្ធភាពដែលប្រទេសចិនអាចទទួលបានព័ត៌មានសម្ងាត់ ពាក់ព័ន្ធនឹងយន្តហោះចម្បាំងទាំងនោះ។
កាសែត The New York Times បានរាយការណ៍នៅសប្តាហ៍នេះថា អ្នកវិភាគផ្នែកស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងពីលទ្ធភាពដែលទីក្រុងប៉េកាំងអាចទទួលបានបច្ចេកវិទ្យា F-35 តាមរយៈភាពជាដៃគូជាមួយទីក្រុងរីយ៉ាដ។
លោក រ៉ាចា គ្រីស្នាមូធី (Raja Krishnamoorthi) សមាជិកសភាអាមេរិក និងជាសមាជិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យប្រចាំគណៈកម្មាធិការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ នៃសភាតំណាងរាស្ត្រ បានជំទាស់នឹងការលក់យន្តហោះចម្បាំងនេះ ដោយផ្អែកលើហេតុផលទាំងនោះ។
លោកបានលើកឡើងនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនគួរត្រូវបានបន្តអនុវត្តឡើយ ខណៈពេលដែលបណ្តាញស៊ើបការណ៍សម្ងាត់កំពុងព្រមានថា វាអាចធ្វើឱ្យបច្ចេកវិទ្យាយោធាដ៏សំខាន់បំផុតរបស់អាមេរិកធ្លាក់ទៅក្នុងដៃរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិន។
គួរំលឹកថា កាលពីខែមុន ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងការពារជាតិទៅវិញទៅមក ដែលមានឈ្មោះថា «កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងមេកា» (Mecca Agreement) ជាមួយប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងប្រទេសតួកគី។ នេះគឺជាសញ្ញាមួយបង្ហាញថា ប្រទេសទាំងបីកំពុងស្វែងរកមធ្យោបាយ ដើម្បីផ្តល់ការការពារគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយពឹងផ្អែកលើទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនតិចជាងមុន។
អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានព្យាយាមទិញយន្តហោះចម្បាំង F-35 អស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែក្រុមមន្ត្រីមកពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលជាប្រទេសតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់ ដែលមានយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទនេះ បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីការលក់យន្តហោះទាំងនេះទៅឱ្យទីក្រុងរីយ៉ាដ ទោះបីជាមានការជំរុញឱ្យព្រះរាជាណាចក្រមួយនេះធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងមានភាពប្រក្រតីឡើងវិញក៏ដោយ។
ប្រទេសតួកគី ដែលជាសមាជិកអង្គការណាតូ (NATO) និងបានចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍយន្តហោះចម្បាំង F-35 រួមគ្នាជាមួយប្រទេសជាច្រើនទៀតនោះ ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យទទួលបានយន្តហោះទាំងនេះចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៩ មក បន្ទាប់ពីខ្លួនបានទិញមីស៊ីលប្រឆាំងយន្តហោះពីប្រទេសរុស្ស៊ី៕
ប្រែសម្រួលអត្ថបទដោយ៖ លោក អ៊ួច សូនី