សង្គមស៊ីវិល៖ រដ្ឋាភិបាល អាចទប់ទំនិញហាមឃាត់ពីថៃ មានប្រសិទ្ធភាព ដរាបណាហ៊ានវះកាត់ ឬហ៊ានផ្តន្ទាទោស មន្ត្រីមានឋានៈខ្ពស់ ក្នុងជួរដ្ឋាភិបាល ដែលគប់គិតជាមួយឈ្មួញ!
រាជធានីភ្នំពេញ ៖ សង្គមស៊ីវិលមួយចំនួន បានលើកឡើងថា ដរាបណា ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល មិនហ៊ានវះកាត់ ឬចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ទៅលើមន្ត្រីមានអំណាច ដែលគប់គិតជាមួយឈ្មួញលួចនាំចូលទំនិញ ជាប់បំរាមថៃ ឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរទេ គឺមិនអាចទប់ស្កាត់ការនាំចូលទំនិញពីថៃ ចូលមកកម្ពុជា មានប្រសិទ្ធភាពឡើយ។
ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពី លោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ជាថ្មីម្តងទៀត បានព្រមានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ចំពោះមន្ត្រី និងឈ្មួញ ដែលបន្តនាំចូលទំទិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ ចូលមកកម្ពុជា ជាបន្តបន្ទាប់ ហើយរងការរិះគន់ពីមេដឹកនាំថៃ។
ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គមមួយចំនួន ចាត់ទុក សារព្រមានក្តែងៗ របស់លោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី នឹងចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ទៅលើមន្ត្រី ដែលគប់គិតជាមួយឈ្មួញ បន្តនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ពីប្រទេសថៃ នឹងមិនមានប្រសិទ្ធភាពទេ ដរាបណាមិនហ៊ានវះកាត់ ឬចាត់វិធានការមន្ត្រីមានឋានៈខ្ពស់ ដែលកាងការពារឈ្មួញ នាំចូលទំនិញទាំងនោះ ឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរទេនោះ។
លោក សន ជ័យ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការ សម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា មើលឃើញថា ករណីប្រទេសថៃ បិទព្រំដែនជាឯកតោភាគី ជាស្ថាពរ ប៉ុន្តែនៅតែមានទំនិញជាប់បំរាម បន្តនាំចូលមកកម្ពុជាទៀតនេះ គឺបង្ហាញពីការចាក់ស្រេះ នៃអំពើពុករលួយ ពិសេស មន្ត្រីក្រសួងស្ថាប័នជំនាញនីមួយៗ ដែលប្រចាំការនៅតាមព្រំដែននីមួយៗ មិនស្តាប់បង្គាប់ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋ ឬក្បត់មេជាដើម?។
លោកថា មន្ត្រីធុននេះ គួរត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ ត្រូវស៊ើបអង្កេតវែករកមុខ នាំខ្លួនមកផ្តន្ទាទោសឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរ។ ដោយមិនត្រឹម ប្រកាសដកតំណែងពីកន្លែងមួយ រួចផ្តល់តួនាទីនៅកន្លែងផ្សេងនោះទេ។
លោកថា៖ « គឺជាឱកាសសម្រាប់ជនពុករលួយ សម្រាប់ជនដែលប្រឆាំងនឹងបទបញ្ជា របស់អាជ្ញាធររដ្ឋ។ អញ្ចឹងករណីនេះ ខ្ញុំ យល់ថា គឺជាចំណុច ដែលមិនអាចលើកលែងបានទេ។ បើវិធានការ របស់អាជ្ញាធរដ្ឋ បានដាក់ចេញ ហើយបើមន្ត្រីខិលខូចឬបុគ្គលខិលខូច នៅតែមានឱកាសរំលោភបំពានអំណាច ដើម្បីនាំចូលផលិតផលទំនិញថៃ មកកម្ពុជា វាស្មើនឹងការប្រមាថមើលងាយទៅលើស្មារតីជាតិនិយម របស់ពលរដ្ឋ ឬស្មើទៅនឹងការរំលោភបំពានទៅលើច្បាប់ របស់កម្ពុជា។»
តាមលោក សន ជ័យ ចំពោះគ្រប់មន្ត្រីឬជនទាំងឡាយណា ដែលគប់គិតបន្តនាំចូលទំនិញហាមឃាត់ពីថៃ គួរត្រូវផ្តន្តាទោសឲ្យបានធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមិនត្រឹមដកតួនាទី ឬនាំខ្លួនទៅអនុវត្តច្បាប់ តាមរបៀបរើសមុខនោះទេ?។ ដ្បិតជនទាំងនោះ គឺជាដង្កូវជញ្ជក់ឈាមសង្គម ដែលរដ្ឋាភិបាល ត្រូវធ្វើការវះកាត់ បើពិតជាចង់ធ្វើកំណែទម្រង់ការដឹកនាំ និងលុបំបាត់អំពើពុករលួយ ពិតប្រាកដមែននោះ។
លោកបន្ថែម៖ « អញ្ចឹងគ្មានហេតុផលណាមួយត្រូវលើកលែង ឬព្រងើយកន្តើយឲ្យមានបុគ្គលបែបនេះ នៅតែបន្តរំលោភបំពានច្បាប់ របស់កម្ពុជាទៀតទេ។ ខ្ញុំ អាចនិយាយបានថាពួកគេជាប្រភេទមនុស្ស ដែលមិនឲ្យតម្លៃទៅលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង របស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា នៅក្នុងការធ្វើពហិការទំនិញឬផលិតផល របស់ប្រទេសថៃ។»
ស្រដៀងគ្នាដែរ សម្រាប់ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ អង្គការលីកាដូ ក៏ចង់ឃើញប្រព័ន្ធច្បាប់នៅកម្ពុជា ពិសេសប្រមុខដឹកនាំ ហ៊ានវះកាត់សាច់ស្អុយ ឬមន្ត្រីពុករលួយ ដែលបន្តគប់គិតបើកដៃឲ្យឈ្មួញ នាំចូលទំនិញជាប់បំរាមពីថៃ ចូលមកកម្ពុជា ដោយមិនស្តាប់តាមការណែនាំ របស់រដ្ឋាភិបាល។ បើមិនដូច្នេះទេ មិនខុសអ្វីពីសុភាសិតខ្មែរមួយឃ្លាពោលថា «កោកៗសឹកមាត់ត្រដោក ស្អែតពោះក្របី» នោះទេ។
លោកមើលឃើញថា កន្លងមកនេះ មន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់នៅតាមក្រសួងស្ថាប័នជំនាញពាក់ព័ន្ធភាគច្រើន គឺទាល់តែមានបទបញ្ជា របស់ប្រមុខដឹកនាំ ចង្អុលបង្ហាញលើបញ្ហាអសកម្មអ្វីមួយ ទើបនាំគ្នាដុតដៃដុតជើងអនុវត្តតាមបទបញ្ជានោះ ដែលបង្ហាញពីភាពកម្សោយ និងគ្មានទំនួលសុខសត្រូវក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំទេ។
លោកបន្តថា៖ « យើងឃើញថា រាជរដ្ឋាភិបាល បានដាក់បំរាមទៅលើមុខទំនិញ ដែលមិនអនុញ្ញាតឲ្យនាំចូលពីថៃ។ អញ្ចឹងមន្ត្រី ដែលអនុវត្តច្បាប់នៅតាមព្រំដែនហ្នឹង ត្រូវតែអនុវត្តឲ្យបានតឹងរឹង ហើយបើសិនជាមានការគប់គិត ឬអំពើពុករលួយ ឲ្យនាំចូលទំនិញទាំងនោះ ហើយអនុវត្តមិនបាន គឺត្រូវចាត់់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ទៅលើមន្ត្រី ឬបុគ្គល ដែលអនុវត្តផ្ទុយពីបំរាម របស់រាជរដ្ឋាភិបាលហ្នឹង។»
បន្ថែមលើនេះ លោក អំ សំអាត ក៏បានរំលឹកដល់ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលនៅបន្តប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ គួរងាកមកពិចារណាឡើងវិញ ចំពោះទង្វើឈ្លានពាន របស់កងទ័ពថៃមកលើបូរណៈភាពទឹកដី របស់កម្ពុជា ដែលនាំឲ្យបាត់បងអាយុជីវិតកងទ័ព អាយុជីវិតពលរដ្ឋ និងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទះស្បែងប្រជាពលរដ្ឋ រស់នៅតាមព្រំដែនកន្លងមកនេះ។ ថាតើគួរនាំគ្នាធ្វើពហិកា មិនប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ ឬក៏បន្តប្រើប្រាស់?។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះដែរ លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកវិភាគស្ថានការសង្គម មិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយជុំវិញ ការដាក់បទបញ្ជាជាថ្មី របស់ប្រមុខរដ្ឋស្ត្រីទីកម្ពុជា ជុំវិញការចូលទំនិញជាប់បំរាមពីថៃចូលមកកម្ពុជា ខាងលើនេះទេ ព្រោះជារឿងដដែលៗ។ តែលោកកត់សម្គាល់ឃើញថា មួយរយៈចុងក្រោយនេះ ឃើញមានទំនិញនាំចូលតាមផ្លូវគោកពីប្រទេសចិន ចូលមកកម្ពុជា តាមរយៈវៀតណាម មានសន្ទុះកើនឡើង។
លោកបន្តថា កន្លងមកកម្ពុជា គិតថា ការធ្វើពហិកាមិនប្រើប្រាស់ទំនិញថៃ និងការបិទព្រំដែន អាចនាំឲ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃយ៉ាប់យ៉ឺន។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ យើងសង្កេតឃើញថា វៀតណាម ហាក់បីដូចជាប្រើយុត្តិសាស្ត្រ យកខ្សែមករិតកកម្ពុជា តាមរយៈការរិតបន្តឹងការនាំចូលទំនិញតាមផ្លូវគោកពីប្រទេសចិន ចូលមកកម្ពុជា តាមរយៈវៀតណាម។ អាចក្នុងគោលបំណងរុញឲ្យកម្ពុជា មានច្រកតែមួយ គឺការបង្កើនការនាំចូលទំនិញពីវៀតណាម ឲ្យបានច្រើន ឬបែបណា?។ តែលោកថា ទាំងនេះ គ្រាន់តែជាចម្ងល់ ឬការយល់ឃើញ របស់លោកប៉ុណ្ណោះ?។
លោកបណ្ឌិតបន្ថែម៖ « ការបិទព្រំដែនយើងគិតថាវាប៉ះពាល់ធំទៅដល់សេដ្ឋកិច្ច របស់ថៃ ដែលមានទំហំធំប្រមាណប្រាំឬប្រាំមួយពាន់លានដុល្លារ ហើយយើងគិតថា វាជាការច្របាច់ច្រមុះថៃ។ ហើយក្រោយការបិទខ្ទប់ទំនិញពីថៃមកយើងឃើញថា ទំនិញបានចាប់ផ្តើមហូរចូលច្រើនពីប្រទេសចិន តាមប្រទេសវៀតណាម។ ប៉ុន្តែយើងសង្គេតឃើញថា មួយអាទិត្យពីរអាទិត្យចុងក្រោយនេះ យើងឃើញថា វៀតណាម បានចាប់ផ្តើមរិតបន្តឹងការនាំចេញនាំចូលទំនិញពីចិន កាត់តាមប្រទេវៀតណាម ចូលមកកម្ពុជា ហើយធ្វើឲ្យទំនិញខ្លះនៅខក។ ហើយឥឡូវនេះ មានទំនិញខ្លះខកប្រមាណមួយខែហើយ នៅមិនទានដឹងថា ទំនិញហ្នឹងនៅពេលណា ដែលគេឲ្យមកទេ។»
ជាថ្មីម្តងទៀត កាលពីថ្ងៃពុធ និងថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍នេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី និងជាប្រធានគណបក្សកាន់អំណាច បានព្រមានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែង ចំពោះជនទាំងឡាយណា ដែលបន្តនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់មកពីថៃ ដោយតម្រូវឲ្យដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ បន្ថែមពីលើការផ្តន្ទាទោស។ ជាងនេះទៀត ក៏បានព្រនានវែករកមុខអ្នកជាប់ពាក់ព័ន្ធ ការនាំចូលសាច់បង្កក ពីថៃ ចូលមកកម្ពុជា ផងដែរ។
លោកឲ្យដឹងដូច្នេះ « មើលតាមទល់ដែនទាំងឡាយ ដាក់អាពួកនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ ត្រូវរឹបអូសយកស្អីៗឲ្យអស់ ហើយឲ្យទៅរែកដី។ ក្រែងរាល់ថ្ងៃយើងមានទឹកសុទ្ធ របស់យើង យើងមានមីរបស់យើង យើងមានស្អីៗ របស់យើងអស់ហើយហ្ហី?។ ហើយជួនកាលនាំចូលមកសុទ្ធតែជង្គង់មាន់ អាគេមិនស៊ីជង្គង់មាន់ហ្នឹងផង ឯងយកមកឲ្យខ្មែរស៊ី។ អញ្ចឹងដកហូតយកទ្រព្យសម្បត្តិ វាឲ្យវាទៅជីកត្រង់សេ និងធ្វើពលកម្មឲ្យវាធ្ងន់ទៅមើល វាអត់មិនបានឬស្អី។»
ព្រមជាមួយគ្នានេះ សម្តេចតេជោ សែន ក៏បានបញ្ជាក់ថា ចំពោះការបិទច្រកព្រំដែនរបស់ភាគីថៃ គឺ កម្ពុជា មិនបានខាត់បង់ច្រើនដូចប្រទេសថៃទេ។ ពោលគឺកន្លងមក ទំហំពាណិជ្ជកម្ម ដែលថៃ នាំចូលមកកម្ពុជា មានរហូតដល់ជាង ១០ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកឯណោះ។ ខណៈកម្ពុជា នាំចូលទៅថៃវិញ មានត្រឹមតែជាងមួយពាន់លានដុល្លារទេ។ ដូច្នេះកម្ពុជា មិនបានខ្វល់ចំពោះការបិទច្រកព្រំដែន របស់ថៃនោះឡើយ។ ហើយថា ទោះ ថៃ ចង់បិទព្រំដែន ប្រាំរយឆ្នាំទៀត ក៏បិទទៅចុះ។ យ៉ាងណា សម្តេច ហ៊ុន សែន ក៏បានប្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរថា សូមកុំរំពឹង ចំពោះការបើកច្រកព្រំដែន ជាមួយថៃនេះ ឲ្យសោះ៕ ដែន អយុធ្យា
